Zatrzymanie, aresztowanie


ZATRZYMANIE

Zatrzymanie jest powszechnie stosowanym w postępowaniu karnym środkiem przymusu. Możliwość zatrzymania osoby podejrzanej przysługuje policji i innym uprawnionym służbom.

Podstawowym uprawnieniem jakie przysługuje osobie zatrzymanej jest umożliwienie jej kontaktu i rozmowy z adwokatem.

 

Przesłankami do zastosowania zatrzymania są w szczególności:
– uzasadnione przypuszczenie, że osoba podejrzana popełniła przestępstwo,
– obawa ukrycia się lub ucieczki tej osoby albo zatarcia śladów przestępstwa,
– niemożność ustalenia tożsamości osoby podejrzanej.

 

Zatrzymanego należy natychmiast zwolnić, gdy ustanie przyczyna zatrzymania, a także jeżeli w ciągu 48 godzin od chwili zatrzymania nie zostanie on przekazany do dyspozycji sądu wraz z wnioskiem o zastosowanie tymczasowego aresztowania.

Zatrzymanego należy również zwolnić, jeżeli w ciągu 24 godzin od przekazania go do dyspozycji sądu nie doręczono mu postanowienia o zastosowaniu wobec niego tymczasowego aresztowania.

Zatrzymanie jest zatem środkiem trwającym najdłużej 72 godziny. Ponowne zatrzymanie osoby podejrzanej na podstawie tych samych faktów i dowodów jest niedopuszczalne.

 

Zatrzymanie – jak się zachować?

Warto pamiętać, iż składanie wyjaśnień jest prawem a nie obowiązkiem podejrzanego, dlatego do momentu przeprowadzenia bezpośredniej rozmowy z adwokatem warto wstrzymać się ze składaniem jakichkolwiek wyjaśnień oraz prowadzenia rozmów z funkcjonariuszem odnośnie możliwości skazania bez przeprowadzenia rozprawy.

Funkcjonariusz organu dokonującego zatrzymania może zastrzec, że będzie obecny przy rozmowie zatrzymanego z adwokatem. Może to jednak uczynić jedynie w wyjątkowym wypadku, uzasadnionym szczególnymi okolicznościami. Co do zasady rozmowa zatrzymanego z adwokatem odbywa się zatem „w cztery oczy”.

Na żądanie zatrzymanego Policja lub inny organ dokonujący zatrzymania obowiązany jest bezzwłocznie zawiadomić o zatrzymaniu osobę najbliższą wskazaną przez zatrzymanego. Tylko adwokat może jednak odbyć rozmowę z zatrzymanym – osoba wskazana przez zatrzymanego nie ma takich uprawnień, może jednak ustanowić dla niego obrońcę.

Krąg podmiotów uprawnionych do ustanowienia obrońcy dla pozbawionego wolności jest nieograniczony. Obrońcę może zatem ustanowić np. krewny, powinowaty, znajomy a także organ osoby prawnej.

Zatrzymanemu przysługuje prawo do wniesienia do sądu zażalenia na zatrzymanie. W zażaleniu zatrzymany może się domagać zbadania zasadności, legalności oraz prawidłowości jego zatrzymania. W razie uznania bezzasadności lub nielegalności zatrzymania sąd zarządza natychmiastowe zwolnienie zatrzymanego.

 

TYMCZASOWE ARESZTOWANIE

Tymczasowe aresztowanie może nastąpić tylko na mocy postanowienia sądu. Tymczasowe aresztowanie stosuje w postępowaniu przygotowawczym, na wniosek prokuratora, co do zasady sąd rejonowy, w którego okręgu prowadzi się postępowanie. Po wniesieniu aktu oskarżenia tymczasowe aresztowanie stosuje sąd, przed którym sprawa się toczy.

Tymczasowe aresztowanie jest surowym, izolacyjnym środkiem zapobiegawczym stosowanym wobec podejrzanych i oskarżonych.

 

Tymczasowe aresztowanie stosuje się:
– w celu zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania (obawa ucieczki lub ukrycia się, matactwa itp.),
– wyjątkowo także w celu zapobiegnięcia popełnieniu nowego, ciężkiego przestępstwa,
– gdy zebrane dowody wskazują na duże prawdopodobieństwo, że dana osoba popełniła przestępstwo,
– w postępowaniu przygotowawczym – tylko względem osoby, wobec której wydano postanowienie o przedstawieniu zarzutów.

 

Jeżeli szczególne względy nie stoją temu na przeszkodzie, należy odstąpić od tymczasowego aresztowania, zwłaszcza gdy pozbawienie oskarżonego wolności:
1) spowodowałoby dla jego życia lub zdrowia poważne niebezpieczeństwo;
2) pociągałoby wyjątkowo ciężkie skutki dla oskarżonego lub jego najbliższej rodziny.

 

W postępowaniu przygotowawczym sąd, stosując tymczasowe aresztowanie, oznacza jego termin na okres co do zasady nie dłuższy niż 3 miesiące. Jeżeli jednak nie można było ukończyć postępowania przygotowawczego w terminie, na wniosek prokuratora, sąd pierwszej instancji właściwy do rozpoznania sprawy, gdy zachodzi tego potrzeba, może przedłużyć tymczasowe aresztowanie na okres, który łącznie nie może przekroczyć 12 miesięcy.

Łączny okres stosowania tymczasowego aresztowania do chwili wydania pierwszego wyroku przez sąd pierwszej instancji może sięgać nawet dwóch lat.

 

Przeciwdziałanie tymczasowemu aresztowaniu najczęściej wymaga specjalistycznej wiedzy i sprawnego, fachowego działania. Dlatego też należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc do adwokata. Adwokata może ustanowić zarówno osoba pozbawiona wolności, jak i jej krewni, powinowaci, znajomi itd.

Ustanowiony w sprawie adwokat ma prawo udziału w posiedzeniu aresztowym, jak również może wnieść zażalenie na postanowienie w przedmiocie zastosowania tymczasowego aresztowania.

Adwokat może również złożyć wniosek o uchylenie tego środka zapobiegawczego względnie jego zmianę na środek o charakterze nieizolacyjnym, np. dozór policji, poręczenie majątkowe.

 

Tekst odnosi się do stanu prawnego aktualnego na dzień 12.04.2017r.

Adwokat Jarosław Wyrębski
   +48 605-268-431

Adwokat Bartosz Hernacki
   +48 886-12-12-77